SUNUŞ
Kadınlar hayatın her alanında olduğu gibi çalışma yaşamında da ayrımcılığa ve şiddete maruz bırakılıyor. Medya sektöründe çalışan kadınların yaşadıkları da diğer işkollarında çalışan kadınlardan farklı değil.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından, Basın İlan Kurumu (BİK) kayıtları esas alınarak hazırlanan Süreli Yayın İstatistikleri’ne göre 2025 yılında;
Sektörde kadın istihdam oranı yüzde 41
Gazete, dergi ve internet haber sitelerinde çalışan 7.404 basın çalışanının 3.004’ünü kadınlar oluşturuyor. Gazetelerde çalışanların 1.432’si kadın ve 2.282’si erkek olmak üzere toplam 3.714, internet haber sitelerinde ise 1.572’si kadın 2.118’i de erkek olmak üzere toplam 3.690 basın çalışanı istihdam ediliyor.
- Sorumlu Müdür: %67,2 erkek, %32,8 kadın
- Haber Müdürü: %78,9 erkek, %21,1 kadın
- İnternet Editörü: %53,2 erkek, %46,8 kadın
- Muhabir: %57,4 erkek, %42,6 kadın
- Yazar: %54,4 erkek, %45,6 kadın
Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) Kadın ve LGBTİ+ Komisyonu olarak medyanın özellikle yönetici seviyesinde belirginleşen erkek egemen ortamında çalışan kadınların iş yaşamında karşılaştığı ayrımcılığı ve şiddeti hem veriler hem de kadınların anlatımları ile ortaya koymak ve görünür kılmak amacıyla bu çalışmayı yaptık.
160 kadınla online yürütülen ve yaklaşık iki ay süren anket çalışmasının sonucunda elde ettiğimiz bulguları sizlerle paylaşıyoruz.
Aynı amaçla 2018’de yaptığımız çalışmada da aynı soruları sormuştuk. Aradan geçen sekiz yılda nelerin değiştiğini, ya da değişip değişmediğini gözler önüne sermek istedik.
Son olarak raporumuzda mesleğini yaptıkları için tutuklu bulunan gazeteci kadınları da hatırlatıyor, bir kez daha ‘’Gazetecilik Suç Değildir’’ diyoruz.
TGS Kadın ve LGBTİ+ Komisyonu
BİRİNCİ BÖLÜM
DEMOGRAFİK ÖZELLİKLER / GENEL BİLGİLER
Medyada çalışan ve ankete katılan kadınların %46,3’ü (74 kişi) 26-35 yaş aralığında, %26,9’u 36-45 yaş (43 kişi), %13,8’i (22 kişi) 18-25 yaş ve %11,9’u (19 kişi) da 46-55 yaş arasındadır.
Ankete katılan kadınların 77’si bekar, 61’i evli. 10’u partnerinin olduğunu belirtti, 9 kişi de boşanmış.
Ankete katılan kadınların 132’si çocuğu olmadığını belirtti.
Ankete katılan kadınların %32,1’i (51 kişi) meslekte 1-5 yıl arası kıdeme sahipken en düşük oran %16,4 (26 kişi) 11-15 yıl arası meslekte devam ediyor. Meslekte 16-25 yıl geçirenlerin oranı ise %25,8 ile 41 kişi.
Ankete katılanların neredeyse yarısı internette çalışıyor. Kalan kısımda %25,9 yazılı (gazete-dergi), %15,8’i televizyonda görev alıyor. 6 kişi serbest çalışıyor.
İş tanımı sorulan kadın çalışanların yarısından fazlası muhabir ve editör olduğunu belirtti. Bunu %10,1 ile foto-muhabiri takip etti. Haber müdürü 8, Yazı işleri müdürü 10, Genel Yayın Yönetmeni 2 kadın ankete katıldı. Medyada ankete katılanlardan 20 kadın karar alma mekanizmalarında yer alıyor.
İKİNCİ BÖLÜM
EVLİLİK VE ÇOCUK
Ankete katılan kadınların %46,5’i (74 kişi) evliliğin meslek hayatını olumsuz etkilemeyeceğini düşünüyor. Bu yoruma ‘evet’ ve ‘kısmen’ diyenlerin oranı ‘hayır’ diyenlerin oranıyla yaklaşık aynı oranda.
Bu soruya ‘evet’ ya da ‘kısmen’ diyenlerin yorumları ise şöyle;
‘’ Gece gündüz gelen aramalar eşimle aramı açıyor’’.
‘’ Gelecekteki eşimin işinin olduğu şehre taşınma durumundan dolayı şu anki işimi bırakıp o şehirde tekrar iş bulabilecek miyim diye endişe ediyorum.’’
‘’ Gazetecilik gecesi gündüzü olmayan, çoğu zaman kişisel hayatımıza dahi zaman ayıramadığımız yoğun ve tempolu bir meslek. Mesleği yaparken, özellikle de sahada çalışıyorsan evlenmek uzak kalıyor zihnimize.’’
‘’Yerime erkek bir çalışanın tercih edilebileceğini veya ev içindeki sorumlulukların eşit paylaşılmadığı için beni yoracağını ve istifaya zorlanacağımı düşünüyorum.’’
‘’ Zaman zaman, hayatın farklı rutinlerinde çabalarken, meslek hayatının akışına adapte olmakta güçlük çekmek ve sürecin biraz gerisine düşmek.’’
‘’ Evli çocuk yapar denilerek görüştüğüm iki yerden ret cevabı aldım. Üstelik kanal kendi çağırmasına rağmen…’’
‘’ Yani aslında bu evlenilen kişiye bağlı bence. Doğru bir partnerde problem olmaz.’’
‘’ kadınlara evlenince bakış açısı değişiyor sanki işimizi yapmaktaki performansımız azalıyor ve tamamen ev kadını personasına giriyoruz gibi bir algı var yöneticilerin gözünde.’’
‘’Eşime ve ev işlerine yeterince vakit ayıramıyorum. Eve geldiğimde hızla değişen gündemi takip etmek zorunda kalıyorum. Ertesi gün için konuk ayarlama telaşına düşüyorum. Uzun mesai saatlerimden dolayı zihinsel olarak yorgun ve bitkin hissediyorum.’’
‘’Yeni evlendiğim için mesai saatlerinde erkek şefler tarafından zorluk çıkartılıyor ayrıca erkek şeflerin bakış açısıyla kendi bakış açım uymuyor maddi manevi ve fiziki şekilde mobbing’e uğradığımı düşünüyorum.’’
‘’Partnerim her ne kadar ev işlerini bölüşme noktasında hem fikir olsa da kadına her zaman daha fazla görev düşüyor. Çünkü hangi işin yapılacağını dahi kadın planlıyor. Bununla birlikte toplum gözünde kadından iş yerinde kusursuz performans beklenirken aynı zamanda tüm ev işinden sorumlu görülüyor (dağınıklıktan her zaman kadın sorumlu tutuluyor) bunun yanında bir de çocuğu varsa sanki tek ebeveynmiş gibi çocuktan da kadın sorumlu tutuluyor. Zaten biyolojik olarak yorulmaya daha eğilimli olan kadına tüm sorumluluğun yüklenmesi zihinsel ve beraberinde fiziksel yorgunluğu da getiriyor.’’
‘’Medyada bekar kadın gazeteci olmak meslekte yükselmek için daha makbul görünüyor gibi, evli olduğunuz zaman sizin “işe ihtiyacınızın olmadığı” şeklinde ataerkil bir kanı hala sektörde işverenler arasında var. Bekar, tek başına bir kadın olarak işe başvurduğunuzda sanki işe alınma ihtimaliniz daha fazla, çünkü “tek başıma ayakta duruyorum” mesajını daha güçlü veriyorsunuz gibi oluyor, oysaki evli kadınlar da “tek başına, ayakta duruyor” ama sektörde iş verenler sanki evlenirsem daha az işe ihtiyacım olduğunu düşünürmüş gibi hissediyorum.’’
‘’Henüz yeni evlendim. Evlilik sürecinde erkek olan işverenim, ofiste ilgili eleştirilerimde ya da aktardığım problemlerde “Şimdi evlilik sürecindesin ya, o yüzden gerginsin” diyerek cevap vermişti.’’
‘’Yemek ve ev işleri habere gitmeme engel olur’’
‘’Şu an bekarım ve evli olmadığım için pazar günü izin yapma hakkımın olmadığı söylendi. Evlendikten sonra da izin yapabilir miyim bilmiyorum.’’
Ev içi emeğin görünmemesi, sorumlulukların eşit dağılımına ilişkin sorduğumuz soruya 120 kadın yanıt verdi. Bunların 74’ü %61,7 oranla ‘hayır’ cevabını verdi. Kadınları ev içi emeğin veya çocuk bakımının eşit dağılmadığını düşünüyor.
Kadınların %76’lık oranla 92’si ev içi emek ve çocuk bakımı için destek almadığını belirtti.
31 kadının yanıtladığı ‘destek alıyorum’ ya da ‘kısmen destek alıyorum’ diyen kadınların %80,6’sı kendi ailesinden, %16,1’i profesyonel destek aldığını belirtti.
148 kişinin yanıt verdiği “çocuk meslek hayatını olumsuz etkiledi/etkileneceğini düşünüyorum” yorumuna yarıdan fazlası ‘evet’ yanıtını verdi. ‘Kısmen’ diyenler en yüksek ikinci orana sahip. Ankete katılan kadınların büyük çoğunluğu çocuk sahibi olmanın meslek hayatını etkileneceğini düşünüyor.
Çocuk bakımı meselesinde kadınları 67’si %48,9’luk oranla kreş desteğini önemsiyor.
‘’Hamilelik ve doğum sonrası dönemde desteklenmeyeceğimi düşünüyorum’’
‘’Evli bir kadın olmanın ya da anne olmanın sorumluluğu sürekli üzerinizde bir baskı unsuru oluşturabiliyor.’’
‘’Genelde çalışan düzeninin değişmesi veya olası çocuk doğurma ve doğum izni ve sonrası çalışma durumunu etkileyecek sebeplerinin doğabilmesinden dolayı’’
‘’Ev, özellikle de çocuk sorumluluğu nedeniyle odaklanamıyorum ve önceliğim ‘haber’ olamıyor.’’
‘’Sektörde evli kadınlara yöneticilerin nasıl davrandığına dair pek çok şey duyuyoruz. Bazı erkek yöneticiler, çocuğu olan kadınlarla çalışmak istemiyor. Çocuk bakımı vs. pek çok şey nedeniyle kadın muhabiri yeterince sömüremediğinden ya da 7/24 ‘çalıştıramadığından’ böyle düşünüyorlar. Evlenen bazı kadınlar anne olduktan sonra, bazen mesleğe dönmekte bu gibi sebeplerden zorluk yaşayabiliyor. Pek çok erkek yönetici bekar/evli fark etmeksizin zaten kadın düşmanı olduğu için kadınlara her alanda mesleği zehir ediyorlar.’’
‘’Evlilikle birlikte çocuğa ayrılan zaman kadın ile birlikte değerlendirilmekte. Evliliği, çocuğu öncelleyen bir takvime bağlılık söz konusu.’’
‘’İki yaşında erkek çocuğum olduğu için ve onun kişisel gelişimi ile ilgili daha çok vakit ayırmam gerekiyor.’’
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İŞ YERİNDE CİNSİYET AYRIMCILIĞI
Ankete katılan kadınların %51,3’ü iş hayatında cinsiyetinden dolayı ayrımcılığa uğradığını düşünüyor. ‘kısmen’ diyenler %19,6 oranında. Kadınların büyük çoğunluğu ayrımcılığa maruz bırakılıyor.
‘’Eşimin politik kimliğinden dolayı işime sınır kondu, bir erkeğin asla karşılaşmayacağı uyarılar aldım.’’
‘’Birçok habere gidebilecek ya da girebilecekken anlamayacağım düşünülüyor.’’
‘’Yaptığım işlere yönelik soru işaretleri bulunması. Bir erkek aynı işleri yaptığında aynı soru işaretlerinin oluşmaması.’’
‘’Çoğunlukla söz kesme olarak kendini gösterdi.’’
‘’Gece ve hafta sonu erkek gazeteci tercih edildi. Şirket aracını erkek kullanmalı gibi düşünüldü. Giyim iltifatları, yemek davetleri yapıldı.’’
‘’Daha önce kısa süreli çalıştığım bir platformda siyaset ve spor alanlarının direkt erkeklere yönlendirilmesi kadınların fikri alınmaması bunu düşündürmüştü.’’
‘’Afet ya da savaş bölgeleri için önce erkek muhabirler edilir.’’
‘’Doğrudan işimi ilgilendiren önemli kararlarda benimle değil üstümdeki ya da eşitim erkekle konuşulabiliyor, ben sadece söyleneni yapan konuma düşürülebiliyorum.’’
‘’Ruh hali değişimlerin bile kadın olmamıza bağlandığı bir sektörde çalışıyoruz gibi geliyor. Erkeklerin daha doğru yapacağı gibi bir algı var.’’
‘’Haber kaynaklarıyla kurulan iletişimde sadece mesleki mesafeyi gözetmek yetmiyor, sürekli taciz tehdidi altında ve farklı tedbirler geliştirerek çalışmamız gerekiyor.’’
‘’Haber kaynakları, kurum temsilcileri daha çok erkek gazetecilerle bilgi akışı sağlamayı tercih ediyor. Bu durumun sizin mesleki tecrübenizle de bir alakası yok üstelik.’’
‘’Bazı iş görüşmelerimde çocuk yapıp yapmayacağım sorusuyla karşılaşıyorum, işe alımlarda bunun etkili olması bile bir ayrımcılık göstergesi, işe başvuran bir erkekse bu sorunun sorulmadığını düşünüyorum.’’
‘’Alanda kolluk güçlerinden erkek basın çalışanlarına kadar ataerkiden kaynaklı pek çok ayrımcılık ile karşılaşıyoruz.’’
‘’Sahada haber takibinde yaşanan polis müdahalesinin ilk hedefi de yine kadın gazeteciler oluyor.’’
‘’Bazı işleri yapamadığımıza dair ya da daha geç algıladığımıza dair yorumlar duyuyorum, ayrıca en önemlisi regl dönemlerinde şiddetli ağrılarım yönetim ve erkek çalışanlar tarafından abartıldığı gibi tepkiler alıyorum ağrıdan izin istediğimde gönülsüz şekilde izin aldığım ve sonrası tepki gördüğüm olmuştur.’’
‘’En son evde çalışan tek kadındım sadece beni işten çıkardılar.’’
‘’Bizim mesleğimizde özellikle TV’lerde kadından her zaman şık, bakımlı, topuklu ayakkabı gibi estetik görüntüler vermesi bekleniyor. Ancak erkekler bu konuda daha özgür geliyor bana.‘’
‘’Ekranlarda estetik bir obje olmaya indirgenmek, sahada ve masada ise erkeklerin üç katı çalışıp yine de ciddiye alınmamak… Medyadaki cam tavanlar; taciz, ayrımcılık ve bitmek bilmeyen ‘mansplaining’’’
Ankete katılan kadın gazetecilerin çoğunluğu %63,5’lik oranla yaşından dolayı ayrımcılığa maruz kalmadığını belirtti.
”Zaman zaman erkek meslektaşlarımın özellikle de yaşı daha ileride olan meslektaşlarımın mesleki niteliğimi hafife aldığını gözlemliyorum. Ancak yaptığım işler görüldüğünde ya da algılandığında bu zaman zaman değişse de çoğu zaman bir ego ile karşı karşıya kalıyorum. Genç meslektaşlarımda bu durumun daha az olduğunu görüyorum.’’
Ankete katılan kadın gazetecilerin yaklaşık 3’te biri terfi alamamasının/ yükselememesinin nedenini cinsiyetinden dolayı olduğunu düşünüyor.
‘’Cam tavanı net şekilde görebiliyorum. Liyakatli istihdam erkekler söz konusu olunca olması gerektiği gibi işlemiyor.’’
‘’Fedakârca çalışmama rağmen düşük ücret alıyorum. Ve bunun en belirgin sebeplerinin başında kadın olmam geliyor.’’
‘’Üst bir pozisyon için erkek ve kadın olarak iki seçenek varsa erkek tercih ediliyor. Bu da sanki yalnızca erkeklerin maddi ihtiyaçları ve sorumlulukları varmış gibi davranıldığı için. (Kadına zaten babası kocası bakar mantığı)’’
‘’Pozisyon değişikliği olmuyor, bir üst göreve yükselemiyorum.’’
‘’Benimle benzer(aynı) işi yapan erkek çalışanlardan daha düşük ücret alıyorum’’ ifadesine, ankete katılan kadınların %47,1’i ‘hayır’ cevabını vermiş. 47 kadın bu ifadeye ‘evet’ yanıtı verirken, 14 kişi de ‘kısmen’ demiş. Fikri olmayanların oranı ise %14.
‘’İşveren kadınların ev geçindirdiğini değil, ev içi ekonomisine destek olduğunu düşünüyor. O yüzden kadınları daha düşük maaşla çalıştırmayı hak olarak görüyor.’’
‘’Freelance (serbest çalışan) bir kadın gazetecinin bir kuruma başvurduğunda bir erkeğe göre işe alımı daha zor. Bunu neredeyse 3 yıldır tecrübe ediyorum.’’
‘’Çalıştığım kanalda tek kadın editör olarak, erkeklerden daha düşük maaş alıyorum. Evli olmadığım için yıllık izinler evlilere göre ayarlanıyor ve kalan günler bana yazılıyor.’’
Ankete katılanların %44’ü başarılı görülmek ya da takdir edilmek için erkek meslektaşlarına göre daha fazla çalışmadığını belirtti. Ancak %37,7 ile bu ifadeye kadınlar ‘evet’ yanıtını verdi. %15,1 oranında ise ‘kısmen’ daha çok çalıştığını düşünüyor.
‘’İş yerinde erkek çalışana daha toleranslı davranılırken regl izni kullanıyoruz diye laf söylendiği zamanlar oluyordu, Herhangi bir hatada erkek çalışana gösterilen sakin tavır kadın çalışana gösterilmiyor.’’
‘’Muhabir olarak gideceğiniz haberler bile cinsiyetinize göre şekillendirilebiliyor.’’
‘’Erkeklerin hatası daha kolay tolere ediliyor hatta yok sayılıyor. Biz hata yaptığımızda çok daha fazla üzerimize geliniyor.’’
‘’Erkek müdürün erkek çalışana mobbing’i ve bana karşı mobbing’i aynı değildi. Erkek erkeğe olunca kavganın boyutundan ya da erkek olmasından dolayı mobbing, manipülasyon düşük seviyede. Ya da sessiz ama uzun vadeli. Kadın olunca demediği kalmıyor. Kadın olarak en zorlu yerlerde haber takibini yapsam da erkek bilir işi diye düşünüldüğünde onların bürodan gözlemi önemli benim sahadan gözlemim değersiz görünüyor.’’
Ankete katılan gazeteci kadınların 72’si %45,9 oranla erkeklere göre daha az ciddiye alındığını düşünüyor. Bunun yanı sıra erkek meslektaşlarına göre daha az ciddiye alındığını, emeğinin daha az görüldüğüne ‘kısmen’ katılanlar da %15,3 ile azımsanmayacak oranda.
‘’Önemli haberler yapılacağı zaman işin daha çok erkeklere verilmesi.’’
‘’Özel haberlerimi getirdiğimde haberi erkek muhabire vererek ‘Sen Takip Edemezsin’ denilmesi.’’
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
ŞİDDET
Bu ifadeye katılan 126 gazeteci kadının yaklaşık yarısı iş hayatında ‘mobbing’e maruz kaldığını belirtti. Şiddet türleri arasında ikincisi psikolojik şiddet, ardından sözlü şiddet yer alıyor.
Soruyu yanıtlayan 121 gazeteci kadının 55’i (%45,5) yöneticisinden şiddet gördüğünü belirtirken, 35’i (%28,9) çalışma arkadaşından şiddet gördüğünü ifade ediyor. En çok cevap gelen üçüncü sıradaki patron cevabı da %24 oranında.
Kadınlar yaşadığı şiddeti duyuramadığını belirtti. 142 kişinin yanıtladığı soruda sadece 18 gazeteci kadın yaşadığı şiddeti duyurduğunu ifade etti.
‘’Yaşadığınız olayı TGS ile paylaştınız mı?’’ sorusuna %88,2 oranla ‘hayır’ cevabı verildi.
Bu yanıt, sendikamızın konu şiddet olduğunda kadın gazeteciler nezdinde başvurulacak bir kurum olarak yer edinmekte eksik kaldığını ortaya koyuyor.
Öte yandan TGS’nin desteğine başvurabileceğini belirten kadınların %45’i dayanışma talep ettiğini, %31,8’i hukuki destek isteyebileceğini, %19,4’ü psikolojik destek için sendikaya başvurabileceğini söyledi.
Son olarak sendikanın hukuki ve psikolojik desteklerinden haberdar olma oranları ise; %38,2 ile ‘evet’, %26,3 ile ‘kısmen’, %35,5 ile ‘hayır’ şeklinde oldu.
TÜRKİYE GAZETECİLER SENDİKASI
KADIN VE LGBTİ+ KOMİSYONU
SONUÇ BİLDİRGESİ
Sekiz Yıldır Aynı Sorunlarla Mücadele Ediyoruz: Eşitlik, Güven ve Dayanışma İçin Örgütleniyoruz!
Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) Kadın ve LGBTİ+ Komisyonu olarak 2018 yılında gerçekleştirdiğimiz Gazeteci Kadınların Yaşadığı Cinsiyet Ayrımcılığı ve Şiddet Araştırması’nı 2026’da yeniden gündemimize aldık. Sekiz yıl arayla yürütülen iki araştırma, medya sektöründe çalışan kadınların deneyimlerini, çalışma koşullarını ve karşı karşıya kaldıkları eşitsizlikleri karşılaştırma imkânı sundu.
2018’de 221, 2026’da ise 160 kadın gazetecinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırmalar, bazı alanlarda sınırlı iyileşmeler yaşandığını, ancak toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin medya sektöründe varlığını koruduğunu ortaya koymaktadır.
Araştırmaların en önemli sonucu şudur: 2018’de kadın gazetecilerin dile getirdiği sorunların önemli bir bölümü, 2026’da da çalışma yaşamının parçası olmaya devam etmektedir.
| Araştırma başlığı | 2018 | 2026 | Değerlendirme |
| Cinsiyet nedeniyle ayrımcılık | 63% | %70,9* | Olumsuz |
| Evliliğin meslek yaşamını olumsuz etkilemesi veya etkileyebilmesi | 58% | 53,50% | Olumlu |
| Aynı işi yapan erkeklerden düşük ücret alma | %54,2* | %38,8* | Olumlu |
| Başarılı görülmek için erkeklerden fazla çalışma | %63* | %52,8* | Olumlu |
| Erkeklere göre daha az ciddiye alınma | %63* | %61,2* | Sınırlı olumlu |
| Şiddeti duyuramama | 67% | 67% | Aynı |
| Yaşadığı şiddeti TGS ile paylaşmama | 93% | 88,20% | Olumlu |
Cinsiyet nedeniyle ayrımcılık: *’kısmen’ diyenler de ‘evet’ diyenlerle bir aradadır.
Aynı işi yapan erkeklerden düşük ücret alma: *’çok katılıyorum’, ‘katılıyorum’, ‘az katılıyorum’ diyenler 2018 yılında toplamda %54,2 oranında, 2016 yılında ‘evet’ diyenlerin oranı %29,9’dur. ‘kısmen’ diyenler %8,9 oranındadır.
Başarılı görülmek için erkeklerden fazla çalışma: *’çok katılıyorum’, ‘katılıyorum’, ‘az katılıyorum’ diyenler 2018 yılında toplamda %63 oranında, 2016 yılında ‘evet’ diyenlerin oranı %37,7’dir. ‘kısmen’ diyenler %15,1 oranındadır.
Erkeklere göre daha az ciddiye alınma: *’çok katılıyorum’, ‘katılıyorum’, ‘az katılıyorum’ diyenler 2018 yılında toplamda %63,1 oranında, 2016 yılında ‘evet’ ve ‘kısmen’ diyenlerin oranı %61,2’dir.
Sekiz yılda neler değişti?
İki araştırmanın karşılaştırılması, bazı alanlarda olumlu gelişmeler olduğunu gösteriyor.
2018’de kadınların yüzde 58’i evli olmanın meslek hayatlarını olumsuz etkilediğini veya etkileyebileceğini düşünürken, 2026’da bu oran yüzde 53,5’e gerilemiştir.
Kadınların başarılı görülmek ve takdir edilmek için erkek meslektaşlarından daha fazla çalışmak zorunda olduklarına ilişkin algıda da düşüş yaşanmıştır. 2018’de bu düşünceye en azından kısmen katılanların oranı yüzde 63 iken, 2026’da yüzde 52,8’e gerilemiştir.
Kadınların erkek meslektaşlarına göre daha az ciddiye alındıkları ve emeklerinin daha az görünür olduğu yönündeki algıda da sınırlı bir iyileşme görülmektedir. 2018’de yüzde 63 olan bu oran, 2026’da yüzde 61,2’dir.
Yaşanan şiddetin TGS ile paylaşılmama oranında artış vardır. 2018’de kadınların yüzde 93’ü yaşadığı şiddeti TGS ile paylaşmadığını belirtirken, 2026’da bu oran yüzde 88,2 olmuştur.
Ancak bu gelişmeler, medya sektöründe toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlandığını söylemek için yeterli değildir. Çünkü aynı araştırmalar, bazı alanlarda eşitsizliğin derinleştiğini göstermektedir.
Değişmeyen sorunlar, ağırlaşan eşitsizlik
2018 araştırmasında kadınların yüzde 63’ü iş yaşamında cinsiyetlerinden dolayı ayrımcılığa uğradıklarını belirtmişti. 2026 araştırmasında doğrudan ayrımcılık yaşadığını söyleyenlerin oranı yüzde 51,3, kısmen ayrımcılık yaşadığını belirtenlerin oranı ise yüzde 19,6’dır. Bu iki yanıt birlikte değerlendirildiğinde kadınların yüzde 70,9’u ayrımcılık deneyimi yaşadığını ifade etmektedir.
Ücret eşitsizliği konusunda da gerileme işareti bulunmaktadır. 2018’de kadınların yüzde 54,2’si erkek meslektaşlarından daha düşük ücret aldığını en azından kısmen belirtirken, 2026’da bu oran yüzde 38,8’dir. Fikri olmayanların oranı ise yüzde 14’tür.
Kadınların yaşadıkları şiddeti duyurabilmeleri konusunda ise bir gelişme yaşanmamıştır.
2018’de de 2026 olduğu gibi yaşadığı şiddeti duyuramadığını belirten kadınların oranı yüzde 67’ydi.
İş yerinde mobbing ve psikolojik şiddet de iki araştırmada öne çıkan ortak sorunlardır. 2018’de olduğu gibi 2026’da da gazeteci kadınlar en çok yöneticilerinden, çalışma arkadaşlarından ve işverenlerinden kaynaklanan şiddetle karşı karşıya kalmaktadır.
Evlilik ve annelik de kadınların meslek hayatlarını etkileyen önemli başlıklardır. 2018’de kadınların yüzde 87’si çocuk sahibi olmanın meslek yaşamlarını olumsuz etkileyebileceğini düşünüyordu.
2026’da da kadınların çoğunluğu aynı kaygıyı taşımaktadır. 2026 yılında bu oran yüzde 73,6’larda, yüzde 61,7’si de ev içi emeğin ve çocuk bakımının eşit paylaşılmadığını, yüzde 76’sı ise bu sorumluluklar için destek almadığını belirtmektedir.
Sekiz yıl önce dile getirilen kreş, bakım desteği, eşit ebeveynlik ve annelik nedeniyle ayrımcılığa uğramama talepleri bugün de güncelliğini korumaktadır.
Sendikal dayanışma güçlenmeli, kadınlar yalnız bırakılmamalı!
İki araştırmanın TGS açısından ortaya koyduğu en önemli sonuçlardan biri, gazeteci kadınların sendikal desteğe ihtiyaç duymalarına rağmen yaşadıkları sorunları sendikayla yeterince paylaşamamalarıdır.
2018’de kadınların yüzde 93’ü, 2026’da ise yüzde 88,2’si yaşadığı şiddeti TGS ile paylaşmadığını belirtmiştir.
2026 araştırmasında kadınların yüzde 35,5’inin sendikanın hukuki ve psikolojik destek hizmetlerinden haberdar olmadığını söylemesi, bu hizmetlerin daha görünür ve erişilebilir hale getirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Kadınların yüzde 45’inin dayanışma, yüzde 31,8’inin hukuki destek, yüzde 19,4’ünün psikolojik destek talep edebileceğini belirtmesi, sendikanın gazeteci kadınlar için güvenli bir başvuru ve dayanışma alanı olmasının önemini ortaya koymaktadır.
Sendikal mücadele yalnızca ücret ve özlük haklarının savunulmasıyla sınırlı değildir. Kadınların ayrımcılığa, mobbinge, tacize ve şiddete karşı korunması; eşit işe eşit ücret ve eşit fırsatların güvence altına alınması da sendikal mücadelenin temel sorumlulukları arasındadır.
Taleplerimizi yineliyor, mücadelemizi büyütüyoruz!
2018’de dile getirdiğimiz taleplerin önemli bir bölümünün 2026’da da geçerliliğini koruması, medya sektöründe kalıcı ve yapısal bir dönüşüm ihtiyacını açıkça ortaya koymaktadır.
Bu nedenle Türkiye Gazeteciler Sendikası Kadın ve LGBTİ+ Komisyonu olarak;
- Medya kuruluşlarında cinsiyet ayrımcılığına son verilmesini, işe alım, ücretlendirme, görev dağılımı ve terfi süreçlerinde eşitliğin sağlanmasını,
- Kadın ve erkek gazeteciler arasında ücret eşitsizliğinin giderilmesini,
- Kadınların yönetim ve karar alma mekanizmalarında eşit temsiline yönelik politikaların hayata geçirilmesini,
- İş yerlerinde mobbing, taciz ve her türlü şiddete karşı etkin, bağımsız ve güvenilir başvuru mekanizmalarının oluşturulmasını,
- Şiddeti ve ayrımcılığı bildiren kadınların işten çıkarma, görev değişikliği ve benzeri misillemelere karşı korunmasını,
- Evlilik, hamilelik ve annelik nedeniyle işe alımda, görev dağılımında ve mesleki yükselmede ayrımcılık yapılmamasını,
- Ev içi emek ve çocuk bakımının toplumsal bir sorumluluk olarak kabul edilmesini; erişilebilir kreş ve bakım hizmetlerinin sağlanmasını,
- Gazeteci kadınların sahada, afet ve savaş bölgelerinde, toplumsal olayların takibinde güvenli çalışma koşullarına sahip olmasını,
- LGBTİ+ gazetecilerin cinsel yönelimleri ve cinsiyet kimlikleri nedeniyle ayrımcılığa uğramamasını, güvenli ve eşit çalışma ortamlarının oluşturulmasını,
- Toplu iş sözleşmelerinde toplumsal cinsiyet eşitliğini, eşit ücret ilkesini, ebeveynlik haklarını ve şiddetle mücadeleyi güvence altına alan hükümlere yer verilmesini talep ediyoruz.
Sekiz yıldır aynı sorunları konuşmak zorunda kalmamalıyız!
2018 ve 2026 araştırmaları arasındaki karşılaştırma bize gösteriyor ki gazeteci kadınların eşitlik, güvence ve şiddetten uzak bir çalışma yaşamı mücadelesi henüz sonuçlanmış değildir.
Bazı alanlarda yaşanan sınırlı iyileşmeler değerlidir. Ancak ücret eşitsizliğinin sürmesi, cinsiyet ayrımcılığının yaygınlığı, mobbing ve şiddetin devam etmesi, kadınların yaşadıklarını duyurmakta giderek daha fazla güçlük çekmesi, mücadelemizin neden hâlâ gerekli olduğunu göstermektedir.
Gazeteci kadınların haklarını savunmak, yalnızca kadınların sorunu değildir. Eşitlikçi ve demokratik bir çalışma yaşamı, özgür ve bağımsız gazeteciliğin de temel koşullarından biridir.
Bizler, Türkiye Gazeteciler Sendikası Kadın ve LGBTİ+ Komisyonu olarak sekiz yıl önce olduğu gibi bugün de ayrımcılığa ve şiddetin her türüne karşı mücadelemizi sürdürüyoruz. Gazeteci kadınların örgütlenmesini, sendikal mücadelede daha fazla söz ve karar sahibi olmasını, dayanışma ağlarının güçlenmesini savunuyoruz.
2018’de dile getirdiğimiz sorunların 2026’da hâlâ karşımızda olmasını kabul etmiyoruz. Eşitlik bir temenni değil, çalışma yaşamının vazgeçilmez bir hakkıdır.
Ayrımcılığa, şiddete ve eşitsizliğe karşı örgütleniyoruz. Birlikte güçlüyüz!
Türkiye Gazeteciler Sendikası
Kadın ve LGBTİ+ Komisyonu







